[0]Standbeelden op Paaseiland

Paaseiland is vooral bekend omwille van de gigantische standbeelden die het eiland sieren. Het Polynesisch eiland in De Grote Oceaan is al decennialang het onderwerp van mythes, legendes, maar ook films en strips. Denk maar aan "De Windbrekers" van Suske & Wiske waarin het hele verhaal zich afspeelt op Paaseiland. Sinds 1995 staat Paaseiland, ook wel Rapa Nui genoemd, op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Paaseiland wordt ook wel eens de eenzaamste plek ter wereld genoemd omwille van het feit dat het zo afgelegen is. Op 2500 kilometer vind je de dichtstbijzijnde buur: de Frans-Polynesische Gambiereilanden [1]. Bovendien is het eiland bijster klein: 163 vierkante kilometer en een populatie van ongeveer 3800 inwoners. Laat je hierdoor echter zeker niet afschrikken. Het eiland is een bezoekje meer dan waard en bovendien vertrekken er vanuit Santiago, de hoofdstad van Chili, driemaal per week vluchten naar het afgelegen eiland.

Hoewel de bezienswaardigheden er talrijk zijn, is een verblijf van een week een ware overdaad. Een drietal dagen is meer dan voldoende om van de volle glorie van het eiland te kunnen genieten. Een trip naar Paaseiland wordt dan ook meestal gecombineerd met een bezoek aan Chili.

Geschiedenis

[1]Paaseiland anno 1880

Het eiland werd op 5 april 1722, Paaszondag, ontdekt door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen. Rapa Nui werd toen bevolkt door twee bevolkingsgroepen: de Polynesiërs (kortoren) en de blanken (langoren). Een typisch kenmerk van de blanken waren hun kunstmatig uitgerekte oorlellen die tot aan de schouders bengelden. De langoren waren de heersers van het eiland en zijn ook de makers van de uitzonderlijke beeldhouwwerken.

De bevolking had echter te kampen met een hoge bevolkingsdruk wat resulteerde in massale ontbossing en vele bloederige burgeroorlogen. Toen de Britse zeevaarder James Cook in 1744 het eiland bezocht, bleek dat vele van de typerende beelden omver waren gegooid. Algemeen wordt aangenomen dat deze 'Beeldenstorm' het gevolg was van een zoveelste burgeroorlog. Ondertussen werden zo'n vijftigtal beelden opnieuw rechtop gezet. Her en der liggen er echter nog verbrijzelde beelden verspreid waardoor Paaseiland op bepaalde plaatsen soms ietwat lijkt op een oorlogsgebied.

Op de hellingen van de Rano Raraku krater staan er nog talloze onafgewerkte beelden. Ook dat wijst erop dat de steengroeve en werkplaatsen in allerijl werden verlaten naar aanleiding van een gewelddadige aanval van de kortoren op de langoren. Volgens een lokale legende verscholen de langoren zich in een lange greppel die door de kortoren in brand werd gezet. Tot op heden heet deze greppel Ko te Umo o te Hanau Eepe, wat zoveel betekent als 'de oven van de langoren'.

Door slavernij, hongersnood, epidemies en burgeroorlogen dunde de bevolking in het begin van de negentiende eeuw snel uit. Op een gegeven moment waren er slechts 110 bewoners op Paaseiland.

In 1888 annexeerden de Chilenen het eiland. Tot op heden is Paaseiland een winstgevende autonome provincie van Chili. Sedert enkele jaren zijn de faciliteiten op het eiland sterk verbeterd. Zo is er nu elektriciteit, watervoorziening en beschikt het eiland over een eigen luchthaven. In de hoofdstad - vergis u niet, Paaseiland bestaat eigenlijk maar uit één stadje- Hanga Roa vind je op de Avenida Policarpo Toro bovendien enkele leuke winkeltjes, eetgelegenheden, enkele mini-supermarktjes, hotels en de onmoetingsplaats van de oorspronkelijke bewoners, de Rooms-Katholieke kerk.

Ecologie

Toen Roggeveen het eiland in 1722 ontdekte, was er nauwelijks nog enige beplanting te vinden. De ontbossing van het eiland had toen al een piek bereikt. Er waren twee redenen voor deze massale ontbossing. Ten eerste heerste er op het eiland een hoge bevolkingsdruk wat resulteerde in ruimtegebrek. Bovendien werden de bomen ook gebruikt om een transportsysteem te ontwikkelen voor de standbeelden op het eiland. Het eiland beschikt op wat gras na nog altijd nauwelijks over fauna en flora en ziet er dan ook erg schraal uit. Door de ligging vlakbij de Steenbokskeerkring heerst er op het eiland een subtropisch klimaat. Doordat het eiland zo afgelegen is en er geen bomen meer zijn, heeft de wind er vrij spel.

Bezienswaardigheden

Moai

[1]Moai op Paaseiland

De moai zijn de alombekende standbeelden op Paaseiland. Veel mensen beschouwen de moai als een van de niet-klassieke wereldwonderen. De kolossale beelden zijn tot negenenhalf meter hoog en werden vervaardigd uit vulkanisch gesteente. De beelden wegen gemiddeld tien tot vijftien ton. Hoe deze kolossen werden getransporteerd van de steengroeves naar hun staanplaats is voor velen dan ook een raadsel. Vermoedelijk ontwikkelden de Paaseilandbewoners een rolsysteem door middel van boomstronken. Volgens een plaatselijke legende zijn de beelden echter van een speciale kracht, Mana, vervuld. De beelden zouden als het ware zelf naar hun plaats zijn gewandeld. Fantasten gaan zelfs nog een stapje verder: sciencefictionaanhangers geloven dat de aliens een handje hebben toegestoken.

De meeste moai stonden vroeger opgesteld op een platform en keken richting binnenland. Slechts zeven beelden, opgesteld van klein naar groot, keken in de richting van de zee. Typische kenmerken zijn de vooruitgestoken lippen en de uitgerokken oren. Dat refereert naar de makers en toenmalige heersers van het eiland, de langoren. Wat deze beelden precies betekenen, staat niet vast. Er wordt gespeculeerd dat het weergaves van voorvaders zijn die om vruchtbaarheid smeken. Vruchtbaarheid van het land was en is een groot probleem op het eiland en ook voortplanting was indertijd een cruciaal probleem. Sommige beelden beschikken over grote witte ogen met rode pupillen en een zogenaamde pukao, een hoofddeksel.

Wanneer je alle beelden wil zien, organiseer je best geen wandeltocht. De meeste paden op Paaseiland zijn modderig, onverhard en voor niet-getrainde wandelaars valt het subtropisch klimaat soms zwaar. Het is echter mogelijk om op het eiland scooters of jeeps te huren.

Petrogliefen

[1]Vogelman-petrogliefen

Petrogliefen zijn tekeningen die uitgegraveerd werden in rotsen. Aan de steile helling van de Rano Kao, dichtbij een hoge klif, bevinden er zich interessante petrogliefen. De rotsgravures hebben meestal vier thema's: de vogelman, Make Make, grafische tekens en diervoorstellingen. De Vogelman is een lokale cultus, waarover later meer. Make Make zijn maskervormige gelaten met grote ogen die de scheppende godheid voorstellen.

Cultus van de vogelman

De vogelman is een fabeldier, deels mens en deels fregatvogel. Eieren waren in het verleden een belangrijke voedselbron voor de oorspronkelijke bevolking. Jaarlijks werd er dan ook een eierenrace gehouden. Alle jonge mannen namen eraan deel en hadden tot doel om naar het nabijgelegen rotseilandje Moto Nui te zwemmen en daar een ei van de bonte stern te zoeken. Wie als eerste zo'n vogelei bemachtigde, werd gekroond tot vogelman. Deze vogelman en diens familie kregen dan een jaar lang speciale privileges. Vogelmannen komen ook voor op andere eilanden in het Grote Oceaangebied.

Praktische reisinformatie

De officiële taal op Paaseiland is net zoals in Chili Spaans. De officiële munteenheid is de peso. Het geven van een fooi is er erg ongebruikelijk aangezien service en belastingen reeds verrekend worden in de prijs. Verscheidene eigenaars van de kleine hotelletjes of B&B's staan de reizigers aan de luchthaven op te wachten om hun slaapplaats aan te prijzen. De kosten van overnachting zijn er goedkoop, maar het eten is er dan weer wat duurder daar alles ingevoerd moet worden met het vliegtuig.

Geschreven door Nikki Hernou